Veri Tabanı Tasarımı

Bir bilgi sistemi, veri tabanının yapısı ve bu veri tabanı üzerinde çalışan uygulamadan oluşur. Veri tabanı projenin başında tasarlandığı için çok iyi tasarlanmalıdır; sonradan yapılacak yapısal değişiklikler zahmetli ve hatalıdır.

Tasarım adımları

1. Gereksinim analizi: İhtiyacın ve mevcut sistemin incelenmesi, donanım ve yazılım maliyeti.
2. Kavramsal tasarım: Varlıkların, niteliklerin ve ilişkilerin belirlenmesi; Varlık–İlişki modelinin çıkarılması.
3. Mantıksal tasarım: ER modelinden tablolara geçiş.
4. Normalizasyon: Tabloların 1NF, 2NF, 3NF ve BCNF kurallarına göre düzenlenmesi.
5. Fiziksel tasarım: Tabloların ve kısıtların oluşturulması, güvenlik ve hakların tanımlanması, ilk verilerin yüklenmesi.
6. Uygulama programı: Kullanım durumlarının belirlenmesi ve programlama.

Gereksinimler

Gereksinim, bir sistemin beklenen işlevleri yerine getirmesi için sahip olması gereken özelliktir. Bunları anlamak için kullanıcıların mevcut yöntemlerine, iş kurallarına ve yaşadıkları sorunlara bakılır.

• Geleneksel toplama yöntemleri: Anket, açık uçlu görüşme ve doküman analizi (mevcut form ve raporların incelenmesi).
• Grupsal yöntemler: Beyin fırtınası ve prototipleme.

İyi bir gereksinim analisti görüştüğü kişileri yönlendirir, doğru soruları sorar ve unutulmuş gereksinimleri ortaya çıkarır. Yanlış ya da eksik toplanan gereksinimler, istenen işleri yanlış yapan sistemlere yol açar.

Örnek: e-sınav sistemi

Önce kullanıcı grupları (öğretmen, öğrenci, yönetici) belirlenir, ardından görüşme ve beyin fırtınası gibi yöntemlerle sorular sorulur: Kaç tür yönetici olacak? Öğretmenlerle ilgili hangi bilgiler tutulacak? Sınavlarda süre sınırı olacak mı? Çelişkili görüşler üzerinde uzlaşma sağlanır, gereksinimler madde madde yazılır, gereksizler çıkarılır ve son rapor kullanıcıların ve proje sahibinin onayına sunulur.

Kavramsal model

Kullanıcıların anlayacağı gereksinim modeli, veri tabanı uzmanlarının kullanacağı kavramsal modele dönüştürülür. Bunun için en çok Varlık–İlişki (ER) modeli kullanılır. ER modeli belirli bir VTYS'ye bağlı değildir; ortaya çıkan şema daha sonra herhangi bir sistemde tablolara dönüştürülebilir. ER diyagramı varlıkları, niteliklerini ve varlıklar arası ilişkileri gösterir.

Kütüphane örneği: yedi adımda tasarım

1. Nesneler tanımlanır: kitap, üyeler, türler, ödünç hareketleri.
2. Her nesne için bir tablo oluşturulur.
3. Her tablo için bir anahtar alan seçilir (kitapno, uyeno).
4. Her özellik için tabloya sütun eklenir.
5. Tekrarlayan özellikler için ek tablolar oluşturulur (örneğin üyelerin kitap istekleri).
6. Tabloyla doğrudan ilişkili olmayan alanlar ayıklanır. Üyenin adresi ödünç hareketleri tablosunda değil, üyeler tablosunda tutulmalıdır.
7. Tablolar arasındaki ilişkiler tanımlanır (üyeler tablosundaki uyeno ile ödünç hareketlerindeki uyeno).