Finansal Yönetim ve Finansal Sistem

Bu ünite işletmelerin para ile ilgili kararlarını inceleyen finansal yönetimin tanımıyla başlar ve fonların ekonomide kimden kime, hangi piyasalar aracılığıyla aktarıldığını anlatır.

Finansal yönetim

Finansal yönetim, işletmenin ihtiyaç duyduğu fonların doğru zamanda, doğru yerde ve doğru şartlarda bulunması ve bu fonların işletmenin ihtiyaçlarına uygun biçimde kullanılmasıyla ilgilenir. Kısacası fonların planlanması ve yönetimidir.

Finansal sistem

Finansal sistem, atıl duran fonların tasarruf sahiplerinden (fon arz edenler) fona ihtiyaç duyanlara (fon talep edenler) aktarılmasını sağlayan kurumlar, piyasalar, araçlar ve kurallar bütünüdür. Dört bileşeni vardır:

• Fon arz edenler: Bireyler, melek yatırımcılar, yabancı yatırımcılar, bankalar ve devlet.
• Fon talep edenler: Devlet, bireyler, özel şirketler, girişimciler ve belediyeler.
• Aracılar: Bankalar, aracı kurumlar, yatırım danışmanlık ve fon yönetim şirketleri.
• Araçlar (finansal enstrümanlar): Kredi, hisse senedi, tahvil ve bono.

Fon talep eden ile fon arz edenin arada bir aracı olmadan buluşmasına doğrudan finansman, bir aracı (örneğin banka) üzerinden buluşmasına dolaylı finansman denir.

Para piyasaları ve sermaye piyasaları

• Para piyasaları: Kısa vadeli banka kredileri, mevduat ve Hazine bonosu gibi 1 yıl ya da daha kısa vadeli fonların işlem gördüğü piyasalardır. Vade kısa olduğu için risk düşüktür; araçlar kolayca nakde çevrilebildiği için likiditesi yüksektir. Kısa vadeli nakit ihtiyaçlarını karşılar.
• Sermaye piyasaları: Hisse senedi, tahvil ve uzun vadeli borçlanma araçları gibi orta ve uzun vadeli fonların işlem gördüğü piyasalardır.

Birincil ve ikincil piyasalar

• Birincil piyasa: Bir finansal aracın, örneğin bir hisse senedinin, ilk kez satıldığı piyasadır. Yatırımcının ödediği para doğrudan şirkete gider ve şirkete kaynak sağlar. Halka arz bu piyasada gerçekleşir.
• İkincil piyasa: Daha önce birincil piyasada satılmış araçların yatırımcılar arasında alınıp satıldığı piyasadır. Burada el değiştiren para şirkete değil, satıcı yatırımcıya gider.

Organize ve tezgâhüstü piyasalar

• Organize piyasalar: Belirli kurallar altında, merkezi bir yapıda işlemlerin yapıldığı piyasalardır. Fiyat oluşumu şeffaftır, denetim ve standartlar vardır. Borsalar bu türdendir.
• Tezgâhüstü piyasalar: İşlemlerin merkezi bir borsa dışında, doğrudan taraflar arasında yapıldığı piyasalardır.