KampüsCepteTarihçiler yıkılış nedenlerini iç (devletin kendi içinde yaşadığı ya da yapamadığı şeyler) ve dış nedenler olarak ikiye ayırır. Bu ünite iç nedenleri işler.
Mülki idarenin bozulması
Hanedan üyelerinin hepsinin tahtta hakkı vardı; bu durum taht kavgalarına ve kardeş katline yol açtı. 17. yüzyılın başında I. Ahmet döneminde hanedanın en büyük erkek üyesinin tahta geçtiği ekberiyet sistemine geçildi. Taht kavgaları bitti, ancak yalnızca yaşın belirleyici olması liyakatli hükümdarların çıkmasını engelledi. Şehzadelerin sancağa çıkması kaldırıldı; sarayda tutulan şehzadeler deneyimsiz padişahlar olarak tahta çıktı.
Toprak sisteminin bozulması
Sistem mîrî araziye (mülkiyeti devlette) ve tımar düzenine dayanıyordu; tımarlı sipahi hem üretimi hem orduyu besliyordu. 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, Kanuni döneminde başlayan enflasyon (Avrupa'dan gelen gümüşün para bolluğu yaratması) sistemi bozdu. Giderler artınca 16. yüzyıl sonunda iltizam usulüne geçildi: bir bölgenin vergisi belirli süre için mültezime peşin para karşılığında satılıyor, mültezim köylüyü sömürüyordu.
Askerî teşkilatın bozulması
Kara ordusu Yeniçeri Ocağı (Kapıkulu) ve tımarlı sipahilerden oluşuyordu. Her iki birlik de çağın yeniliklerine ayak uyduramadı; yeniçeriler siyasete karışıp padişah indirip çıkarır hâle geldi, sipahiler gücünü yitirdi, donanma 19. yüzyılda etkisizleşti.
Eğitim sistemindeki bozulmalar
Medreseler 18-19. yüzyıllarda Avrupa'daki gelişmeleri izleyemedi, pozitif bilimleri dışladı. Beşik ulemalığı (müderrisliğin babadan oğula geçmesi) kadro kalitesini düşürdü; ilmiye sınıfı ıslahatlara karşı tutucu muhalefet gösterdi.
Ekonomik yapının bozulması
Tarıma dayalı ekonomi, toprak sisteminin bozulmasıyla mali kayıplara uğradı. Kapitülasyonlar ve 1838 Osmanlı–İngiliz Ticaret Antlaşması (Balta Limanı) Osmanlı'yı Avrupa mallarına açık pazar yaptı, yerli üretimi zayıflattı.
Toplum yapısının bozulması
Çok uluslu yapı, Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik ve Avrupa devletlerinin kışkırtmasıyla dağıldı: önce Sırp (1804) ve Yunan (1821) isyanları, ardından diğer topluluklar ayrıldı.