KampüsCepteHam veriler kendi başına pek bir şey anlatmaz. İstatistik serileri bu verileri belirli bir düzene sokarak okunur hâle getirir. Bu ünite seri türlerini ve histogram grafiğini anlatır.
Basit seri ve frekans tablosu
Düzensiz ham verilerin belirli bir ölçüte göre sıralanmasıyla oluşan seriye basit seri denir. Bir değerin seride kaç kez geçtiğine frekans (nᵢ), tüm gözlem sayısına kütle (N) denir. Her değerin frekansı N'ye bölünerek oran bulunur; oranlar ondalık ya da yüzde olarak yazılabilir ve toplamları 1 (yani %100) eder. Örneğin 30 kargo paketinden 4'ü aynı ağırlıktaysa bu değerin oranı 4/30 = 0,133, yani %13,3'tür.
Gruplandırılmış seri
Veri sayısı çok fazla olduğunda ve birbirinden farklı çok sayıda değer çıktığında, veriler sınıflar hâlinde gruplanır. Gruplandırılmış seride her satır tek bir değeri değil, bir değer aralığını (örneğin 50–60 gram) temsil eder. Bir sınıfın üst sınırı ile alt sınırı arasındaki farka sınıf aralığı denir; 60 − 50 = 10 gibi.
Zaman, mekân ve birikimli seriler
- Zaman serisi: Bir değişkenin aldığı değerlerin zamana göre kronolojik sıralanmasıdır. Örnek: aylara göre doğum sayıları.
- Mekân serisi: Değerlerin yere göre sınıflandırılmasıdır. Örnek: istatistiki bölgelere göre doğum sayıları.
- Birikimli seri: Belirli bir değerden daha küçük ya da daha büyük kaç gözlem olduğunu gösterir. "-den az" sütunu frekansların yukarıdan aşağıya, "-den çok" sütunu ise aşağıdan yukarıya doğru toplanmasıyla elde edilir.
Histogram
Gruplandırılmış serilerin grafiğine histogram denir. Yatay eksende sınıflar, dikey eksende frekanslar yer alır; her sınıf, genişliği sınıf aralığı ve yüksekliği frekansı olan bitişik bir dikdörtgenle gösterilir. Örneğin şoförlerin aylık kat ettikleri mesafeler 0–3, 3–6, 6–9 bin km gibi sınıflarla histogramda gösterilebilir.